Badanie STARLIGHT – pierwsze polskie niekomercyjne badanie kliniczne w amyloidozie AL uzyskało finansowanie w ramach konkursu Agencji Badań Medycznych

9 lipca 2021 r. ogłoszono długo oczekiwane wyniki konkursu Agencji Badań Medycznych na niekomercyjne badanie kliniczne w zakresie chorób rzadkich. Wśród nielicznych badań, które przeszły pozytywnie etapy oceny formalnej, merytorycznej i finansowej Konkursu, znalazł się projekt przygotowany przez zespół pod kierunkiem prof. dr hab. n. med. Krzysztof Jamroziaka pt.: „Wieloośrodkowe badanie kliniczne 2 fazy oceniające bezpieczeństwo i skuteczność skojarzenia sargramostimu ze schematem D-VCd (daratumumab, bortezomib, cyklofosfamid, deksametazon) u nieleczonych pacjentów z amyloidozą łańcuchów lekkich (badanie STARLIGHT)”.

Badanie STARLIGHT – pierwsze polskie niekomercyjne badanie kliniczne w amyloidozie AL uzyskało finansowanie w ramach konkursu Agencji Badań Medycznych

Projekt badania STARLIGHT został zgłoszony do konkursu w ramach Konsorcjum utworzonego przez Warszawski Uniwersytet Medyczny oraz Narodowy Instytut Onkologii im. M. Skłodowskiej-Curie – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie. Uzyskana kwota dofinansowania badania wynosi 9 665 017,80 zł.

Celem projektu jest przeprowadzenie niekomercyjnego, wieloośrodkowego badania klinicznego fazy II z zastosowaniem terapii kojarzącej sargramostim (rekombinowany czynnik stymulujący tworzenie kolonii granulocytów i makrofagów [GM-CSF]) ze zmodyfikowanym schematem D-VCD (daratumumab, bortezomib, cyklofosfamid, deksametazon) u dotychczas nieleczonych pacjentów z amyloidozą łańcuchów lekkich (amyloidozą AL).

ikona PDF Pełna lista rankingowa konkursu na działalność badawczo-rozwojową w zakresie niekomercyjnych badań klinicznych w obszarze chorób rzadkich nr ABM/2021/1

Schemat D-VCD (znany również jako D-CyBorD) został niedawno zarejestrowany do leczenia amyloidozy AL na podstawie dużego wieloośrodkowego badania fazy III ANDROMEDA1. Powodem zastosowania sargramostimu jest próba aktywacji makrofagów tkankowych do skuteczniejszej fagocytozy złogów amyloidu, co wraz z aktywnym niszczeniem klonalnych plazmocytów przez immunochemioterapię D-VCD może doprowadzić do zwiększenia częstości odpowiedzi narządowych. Dodatkowo, na potrzeby badania zostaną opracowane i wdrożone 2 zaawansowane metody typowania amyloidu, za pomocą spektrometrii masowej (MS) i mikroskopii immunoelektronowej (IEM).

Badanie będzie prowadzone na grupie 20 chorych z dotychczas nieleczoną amyloidozą AL zgodnie z opracowanymi kryteriami włączenia i wyłączenia. Wymagane będzie m.in. potwierdzenie amyloidozy AL za pomocą jednej z technik typowania (immunohistochemia, MS lub IEM), zajęcie co najmniej 1 narządu (w tym nerek lub serca) i stan ogólny ECOG 0-2. Podczas terapii bezpieczeństwo chorych będzie ocenianie za pomocą standardowych metod, a także monitorowana będzie liczba i charakterystyka immunofenotypowa fagocytów we krwi obwodowej i szpiku kostnym w celu korelacji z odpowiedzią hematologiczną i narządową.

Leczenie obejmie sześć 28-dniowych cykli terapii z podaniem daratumumabu w dniu 1, 7, 15 i 22 pierwszego cyklu oraz sargramostimu w dniu 2, 3, 4 każdego cyklu i standardowym dawkowaniem bortezomibu, cyklofosfamidu i deksametazonu.

W początkowej fazie zostanie wyłonionych 5 ośrodków badawczych, w tym ośrodek z Laboratorium Centralnym (badania immunofenotypowe i cytogenetyczne) oraz firma CRO. Protokół badania zostanie zgłoszony do Komisji Bioetycznej i Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych. W I etapie badania, który ma na celu ocenę bezpieczeństwa pacjentów, terapii zostanie poddanych pierwszych 6 chorych. Po zakończeniu I cyklu terapii u szóstego pacjenta Komitet Bezpieczeństwa i Nadzoru Merytorycznego oceni profil i ciężkość obserwowanych działań niepożądanych i zadecyduje o kontynuacji badania. Etap II obejmie leczenie kolejnych 14 chorych. Po zakończeniu leczenia pacjenci będą monitorowani przez 12 miesięcy z oceną skuteczności terapii prowadzoną co 3 miesiące. 

W badaniu zostaną zastosowane dwa pierwszorzędowe punkty końcowe:

  1. ocena bezpieczeństwa (odsetek ciężkich działań niepożądanych – serious adverse event, SAE),
  2. odsetek całkowitych odpowiedzi hematologicznych.

Drugorzędowe punkty końcowe dotyczyć będą: odsetka odpowiedzi hematologicznych ogółem (overall response rate, ORR), odpowiedzi narządowych sercowych i nerkowych, czasu do progresji choroby (progression free survival, PFS), czasu przeżycia całkowitego (overall survival, OS) i jakości życia. Eksploracyjne punkty końcowe obejmą analizę liczby i profilu immunofenotypowego fagocytów oraz aberracji cytogenetycznych.

Zaproponowane badanie pozwoli na ocenę efektów leczenia dorosłych chorych na amyloidozę AL za pomocą innowacyjnej terapii opartej na skojarzeniu sargramostimu z najskuteczniejszą i dotychczas nierefundowaną w Polsce terapią D-VCD. Leczenie takie stanowi potencjalnie nadzieję na poprawę rokowania u pacjentów z amyloidozą AL, u których nie obserwuje się odpowiedzi narządowych po zastosowaniu chemioterapii. Dodatkowo, opracowane podczas badania zaawansowane metody typowania amyloidu za pomocą spektrometrii masowej i mikroskopii immunoelektronowej wprowadzą nowoczesny standard diagnostyki różnych typów amyloidoz w Polsce.


1. Kastritis E, Palladini G, Minnema MC, Wechalekar AD, Jaccard A, Lee HC, Sanchorawala V, Gibbs S, Mollee P, Venner CP, Lu J, Schönland S, Gatt ME, Suzuki K, Kim K, Cibeira MT, Beksac M, Libby E, Valent J, Hungria V, Wong SW, Rosenzweig M, Bumma N, Huart A, Dimopoulos MA, Bhutani D, Waxman AJ, Goodman SA, Zonder JA, Lam S, Song K, Hansen T, Manier S, Roeloffzen W, Jamroziak K, Kwok F, Shimazaki C, Kim JS, Crusoe E, Ahmadi T, Tran N, Qin X, Vasey SY, Tromp B, Schecter JM, Weiss BM, Zhuang SH, Vermeulen J, Merlini G, Comenzo RL; ANDROMEDA Trial Investigators. Daratumumab-Based Treatment for Immunoglobulin Light-Chain Amyloidosis. N Engl J Med. 2021 Jul 1;385(1):46-58. doi: 10.1056/NEJMoa2028631. PMID: 34192431.