Pierwsze opisane przypadki amyloidozy AA były związane właśnie z przewlekłymi infekcjami. Jak nietrudno się domyślić, wraz z pojawiającym się coraz skuteczniejszym leczeniem chorób o podłożu zapalnym zmniejsza się częstość amyloidozy AA, natomiast wśród amyloidoz częściej występują amyloidoza łańcuchów lekkich (amyloidoza AL) oraz amyloidoza transtyretynowa (ATTR). W cytowanym poniżej przeglądzie literatury podano dane na temat tego, które choroby obecnie najczęściej prowadzą do amyloidozy AA oraz jak zmieniło się to na przestrzeni lat.
Wśród przewlekłych infekcji, które mogą skutkować rozwinięciem amyloidozy AA, najczęściej wymieniana jest gruźlica. Historycznie to właśnie ta choroba zakaźna miała największe znaczenie w rozwoju amyloidozy AA i zanim wprowadzono skuteczne leczenie przeciwprątkowe aż ponad połowa wszystkich przypadków amyloidozy AA wynikała właśnie z gruźlicy. Ta choroba zakaźna ma największe znaczenie w miejscach jej częstego występowania takich jak np. Turcja, gdzie około 1/3 przypadków amyloidozy nerek było powikłaniem gruźlicy.
Kolejną chorobą infekcyjną, która przed połową XIX wieku była częstą przyczyną amyloidozy, jest kiła. Natomiast dziś wiadomo, że przewlekły stan zapalny spowodowany przez wszystkie bakterie (przewlekłe zapalenie kości i szpiku, przewlekłe odmiedniczkowe zapalenie nerek, nieleczony ropień w każdej lokalizacji, zapalenie związane z protezami, infekcyjne zapalenie wsierdzia) może być powikłany rozwojem amyloidozy AA.
Również zakażenia pasożytnicze mogą prowadzić do amyloidozy AA, natomiast zdarza się to dosyć rzadko. Wśród zakażeń o tej etiologii wymienia się schistosomatozę – chorobę wynikającą z zakażenia przez przywry z rodzaju Schistosoma.
Przechodząc do zakażeń o etiologii wirusowej, to wśród nich najczęściej wymieniany jest wirus HIV (ludzki wirus upośledzenia odporności) jako przyczyna rozwinięcia się amyloidozy AA. Szacuje się, że nawet 10% przypadków choroby nerek w przebiegu zakażenia HIV wynika z amyloidozy. Odnotowano również kilka przypadków rozwoju amyloidozy AA jako powikłania zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B (WZW B).
Również zakażenia grzybicze mogą prowadzić do rozwoju amyloidozy AA, a wśród nich najczęściej wymieniana jest aspergilloza spowodowana przez grzyba z rodzaju Aspergillus (kropidlak). U części chorych amyloidoza rozwija się wskutek samego zakażenia, zaś u pozostałych wynika ona z rozstrzeni oskrzeli (nieodwracalnego rozszerzenia światła oskrzeli), które są powikłaniem samego zakażenia.
Badacze wspominają również o innych stanach, które mogą być przyczyną rozwoju amyloidozy AA. Wśród nich wymieniają uzależnienie od narkotyków podawanych drogą podskórną, co wiąże się z ryzykiem rozwoju nawracających infekcji skóry. Również paraplegia, czyli rodzaj paraliżu, którym dotknięte są zazwyczaj kończyny dolne, usposabia do rozwoju amyloidozy AA. Dzieje się tak powodu często występujących w tej grupie pacjentów zakażeń dróg moczowych oraz odleżyn. W badaniach autopsyjnych stwierdzono, że aż 20% pacjentów z paraplegią miało złogi amyloidu w tkankach.
Inne choroby mogące prowadzić do rozwoju amyloidozy AA to rozstrzenie oskrzeli, mukowiscydoza (choroba wrodzona związana m. in. z nawracającymi zakażeniami), zespół Kartagenera (jednym z elementów jest rozstrzenie oskrzeli), genetycznie uwarunkowane niedobory odporności (zespoły chorobowe wiążące się ze zwiększoną podatnością na zakażenia), czy nawracające zaostrzenia przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).
Podsumowując, częstość występowania amyloidozy AA wtórnej do przewlekłych infekcji spadł z 50% do 20% po roku 2000. Obecnie, dzięki szerokiemu dostępowi do antybiotykoterapii oraz polepszeniu standardów higienicznych, to choroby o innym podłożu niż infekcyjne stały się częstszą przyczyną amyloidozy AA. Dane te wskazują na potrzebę prowadzenia dokładnej diagnostyki w kierunku chorób o podłożu zapalnym oraz rozwoju nowych metod profilaktyki nawracających infekcji w celu zapobiegania rozwoju amyloidozy AA.