Rezonans magnetyczny serca (CMR) jest czułym narzędziem mogącym wykrywać złogi amyloidu w przestrzeni pozakomórkowej (ECV) mięśnia sercowego. Dostępna literatura podaje dowody na korelację wyników znanych obecnie markerów zaawansowania amyloidozy łańcuchów lekkich (amyloidozy AL) z wynikami CMR. Autorzy poniższego badania pokazali w swojej poprzedniej pracy potencjał badania CMR w ocenie odpowiedzi na leczenie u pacjentów z amyloidozą AL.
Wątroba należy do narządów, które bywają najczęściej zajęte przez złogi amyloidu w układowej amyloidozie łańcuchów lekkich (amyloidozie AL). W jednym z badań przeprowadzonym pośmiertnie u pacjentów z amyloidozą AL zajęcie wątroby stwierdzono aż u 70% z nich. Natomiast pomimo znacznej częstości występowania zajęcia wątroby, rzadko (w 20-30% przypadków) można stwierdzić jego objawy.
Amyloidoza spowodowana jest odkładaniem się nieprawidłowo sfałdowanego białka w przestrzeni pozakomórkowej. W efekcie tego procesu w obrębie narządów gromadzą się nierozpuszczalne złogi, stopniowo upośledzając ich funkcjonowanie. Schorzenie przyjmuje formę systemową lub zlokalizowaną. Zlokalizowana amyloidoza układu moczowo-płciowego występuje niezwykle rzadko. Poniższa analiza prezentuje charakterystykę kliniczną i patologiczną amyloidozy pierwotnej poszczególnych narządów układu moczowo-płciowego.
W styczniowym wydaniu Blood Cancer Journal ukazały się wyniki retrospektywnej oceny postępowania i wyników leczenia w amyloidozie łańcuchów lekkich (AL) w Europie.
W ostatnich latach algorytmy postępowania i schematy leczenia w amyloidozie łańcuchów lekkich (AL) przyczyniły się do znacznej poprawy rokowania chorych w porównaniu z grupami historycznymi. Istnieje wiele dowodów wskazujących na poprawę wyników przeżycia wraz ze wzrostem głębokości odpowiedzi hematologicznej na leczenie [9,20,16,21–25], co sugeruje, że odpowiedź hematologiczna może być ważnym wskaźnikiem prognostycznym OS w amyloidozie AL.
Amyloidoza serca (ang. cardiac amyloidosis – CA) jest coraz częstszą przyczyną chorobowości i śmiertelności z powodów sercowo – naczyniowych. Aby postawić diagnozę CA należy wykonać określone badania nieinwazyjne albo inwazyjne. Te drugie opierają się na stwierdzeniu złogów amyloidu w obrębie mięśnia sercowego. Pomimo, że w kryteriach rozpoznania CA nie występuje 12-odprowadzeniowe badanie EKG, to jednak jego rola w ocenie funkcji serca u pacjentów z podejrzeniem tej choroby jest niepodważalna. W szczególności badanie EKG może wzbudzić podejrzenie lub dodatkowo potwierdzać CA w przypadku obecności pewnych ,,czerwonych flag”, takich jak zaburzenia przewodzenia przedsionkowo – komorowego, cechy pseudozawału oraz niski woltaż zespołów QRS (ang. low QRS voltages – LQRSV).
Amyloidoza transtyretynowa (ATTR) może występować w formie dzikiej (wtATTR) oraz w formie dziedzicznej (hATTR), w przypadku której wadliwy gen dziedziczony jest autosomalnie dominująco, z różną penetracją. Bez leczenia dochodzi do stopniowej progresji choroby, a mediana przeżycia w ATTR z zajęciem serca wynosi od 25 do 41 miesięcy, licząc od momentu pojawienia się pierwszych objawów. Rokowania są gorsze w przypadku hATTR w porównaniu do wtATTR.
W ostatnich badaniach zaczęto zwracać uwagę na związek między dyskrazjami komórek plazmatycznych a mikroflorą jelitową. W kilku badaniach wykazano związek pewnych gatunków bakterii z progresją szpiczaka, a dysbiozę jelitową obserwowano u biorców autologicznego przeszczepu komórek krwiotwórczych (auto-HCT), który jest terapią pierwszego rzutu u pacjentów z MM lub amyloidozą łańcuchów lekkich (AL.). U biorców auto-HCT wykazano, że mniejsza różnorodność bakterii w próbkach kału jest związana z krótszym czasem całkowitego przeżycia (OS) i przeżycia wolnego od progresji (PFS).
Obecność złogów amyloidu w amyloidozie łańcuchów lekkich (amyloidozie AL) dotyczyć może prawie wszystkich organów. Najczęściej zajmowanymi narządami są serce, nerki, wątroba, obwodowy układ nerwowy oraz według ostatnich doniesień – płuca. Potwierdzeniem ich zajęcia jest dodatnie barwienie czerwienią Kongo w preparacie z biopsji lub wykrycie typowych zmian w badaniach obrazowych (rozlane zmiany śródmiąższowe) u pacjenta ze zdiagnozowaną wcześniej amyloidozą AL. Co warte uwagi, badania histopatologiczne wykonywane post-mortem u pacjentów z amyloidozą AL wskazują na to, że zajęcie płuc jest o wiele częstsze niż dotychczas sądzono i dotyczyć może nawet 36-90% chorych.
Obecnie leczenie uogólnionej amyloidozy łańcuchów lekkich (amyloidozy AL) polega głównie na wyeliminowaniu produkcji białka prekursorowego dla amyloidu, co osiąga się z wykorzystaniem leków stosowanych w szpiczaku plazmocytowym. Dożylne podawanie melfalanu w wysokich dawkach z następczym autologicznym przeszczepieniem komórek krwiotwórczych (auto-SCT) zostało po raz pierwszy zastosowane w leczeniu amyloidozy AL na początku lat 90. ubiegłego wieku. Początkowo badania kliniczne z zastosowaniem tej metody miały na celu określenie tolerancji intensywnego leczenia wśród pacjentów z zajęciem wielu narządów, ocenę odpowiedzi hematologicznej (bazując na odsetku wyeliminowanych komórek nowotworowych) a ostatecznie na ustaleniu, czy odpowiedź hematologiczna prowadziła do odwrócenia zmian w narządach oraz wydłużenia przeżycia.
Z okazji tegorocznych Świąt Bożego Narodzenia składamy życzenia radości, nadziei, zdrowia, dobrych chwil spędzonych w gronie bliskich oraz dużo pomyślności w nowym, 2023 roku.
Redakcja portalu Amyloidoza.edu.pl
Badania nad skutecznością doksycykliny w leczeniu wspomagającym AL są prowadzone od 2011, kiedy na modelach mysich stwierdzono jej wpływ na redukcję procesu amyloidogenezy. W niektórych retrospektywnych analizach wykazano wyższe odsetki odpowiedzi hematologicznych i całkowitego przeżycia (OS) u chorych, u których do chemioterapii dodano doksycyklinę. Miejsce doksycykliny jako leczenia adjuwantowego zostało uwzględnione w międzynarodowych wytycznych, w tym w NCCN.
Zapraszamy do wysłuchania wykładu Dr n. med. Katarzyny Muras-Szwedziak z Kliniki Nefrologii, Hipertensjologii i Transplantologii Nerek CSK UM w Łodzi pt. Wróżenie z ręki – czyli co można wyczytać z zespołu cieśni nadgarstka?
Czym jest amyloid? Dla przypomnienia, to białko, którego niewłaściwa agregacja w organizmie leży u podstaw mechanizmu szeregu chorób, także neurodegeneracyjnych. Można wśród nich wymienić właśnie amyloidozę, czy chorobę Alzheimera. W nauce opisano ok. 30 różnych białek, które wywołują amyloidozy. Miejsce odkładania się złogów amyloidu i tempo ich odkładania a także budowa, mają bezpośredni wpływ na typ choroby i jej objawy. Określenie tych objawów jest kluczowe w ustaleniu kierunku zmian w żywieniu. Jak podaje literatura, opisano ponad pięćdziesiąt chorób związanych z nieprawidłowym magazynowaniem białek. Jak wynika z danych epidemiologicznych, choroba najczęściej atakuje serce, nerki, wątrobę, śledzionę, układ nerwowy i przewód pokarmowy.
W poprzedniej części artykułu przedstawiliśmy Państwu zaproponowane przez Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne algorytmy diagnostyczno-prognostyczne stosowane w amyloidozie serca (CA). W poniższej pracy skupimy się na dostępnych schematach terapeutycznych, których wybór uwarunkowany jest typem amyloidozy oraz dominującymi objawami. Leczenie CA obejmuje 2 obszary: I- leczenie podstawowe i zapobieganie powikłaniom, II- opóźnienie lub całkowite zatrzymanie osadzania się amyloidu.
Amyloidozę serca (CA) stwierdza się w przypadku obecności włókien amyloidu w tkance mięśnia sercowego. Inwazyjne metody diagnostyczne znalazły zastosowanie we wszystkich typach CA. Natomiast techniki nieinwazyjne wykorzystuje się jedynie przy podejrzeniu amyloidozy transtyretynowej (ATTR). Poniższa praca prezentuje zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego dotyczące algorytmów diagnostyczno-kliniczno-prognostycznych amyloidozy serca.