Skuteczność daratumumabu w leczeniu noworozpoznanej amyloidozy łańcuchów lekkich (AL) w badaniu 3 fazy ANDROMEDA. Dotychczas nie ma badań randomizowanych o jego skuteczności w chorobie nawrotowej/opornej. W literaturze dostępne są jedynie opisy przypadków, nie ma badań „real-life” obejmujących większą liczbę chorych. W marcu 2022 w czasopiśmie Journal of Personalized Medicine został opublikowany artykuł grupy badawczej szpiczaka z Toskanii (Regional Tuscan Myeloma Network). Badanie to miało charakter „real-life” i zostało przeprowadzone w 5 włoskich ośrodkach w okresie lipiec 2018-sierpień 2021. Do analizy włączono kolejnych chorych z potwierdzoną AL, niezależnie od współistniejącego rozpoznania szpiczaka plazmocytowego (MM).
Dotychczasowe badania wykazały, że chorzy na dyskrazje plazmocytowe odpowiadają gorzej na szczepienia przeciw COVID-19 w porównaniu do zdrowej populacji. Mierzone w tej grupie stężenia przeciwciał poszczepiennych były istotnie niższe. Dotyczy to również chorych na amyloidozę AL. W cytowanej pracy retrospektywnie oceniono przeciwciała przeciwko białka kolca wirusa SARS-CoV2 (anty-SARS-CoV2-S1) u chorych na amyloidozę AL (AL) po 2. dawce szczepienia. Z analizy wykluczano chorych z wywiadem przebytej infekcji SARS-CoV2 lub ze stwierdzonymi przeciwciałami przeciwko białku nukleokapsydu (anty-SARAS-CoV2-N). Serokonwersję po 2 dawce szczepienia definiowano jako indeks przeciwciał anty-SARS-CoV2-S1 ≥1. Chorych podzielono na 3 grupy, w zależności od miana przeciwciał: 1) silnie odpowiadający (anty-SARS-CoV2-S1 ≥100); 2) słabo odpowiadający (anty-SARS-CoV2-S1 w przedziale 1-99) i 3) nieodpowiadający (anty-SARS-CoV2-S1 <1).
Nakładem Wydawnictwa Termedia ukazało się pierwsze wydanie książki „Amyloidoza łańcuchów lekkich. Kompendium” autorstwa prof. dr. hab. n. med. Radosława Kaźmierskiego.
Szacuje się, że niedobór żelaza (ID) występuje u około 50-62% chorych z niewydolnością serca. Spowodowany jest on zmniejszonym wchłanianiem w jelicie cienkim z powodu obrzęku jego ściany i sekwestracji żelaza w makrofagach. ID występuje niezależnie od frakcji wyrzutowej lewej komory (EF), natomiast jego częstość wzrasta wraz z pogarszaniem funkcji rozkurczowej. ID jest silnym, niezależnym wpływającym na śmiertelność chorych z niewydolnością serca.
O odysei diagnostycznej w jednej z chorób rzadkich, amyloidozie serca, opowiada prof. dr hab. n.med. Magdalena Kostkiewicz – specjalista kardiolog, specjalista chorób wewnętrznych, specjalista medycyny nuklearnej, kierownik Zakładu Medycyny Nuklearnej w Krakowskim Szpitalu Specjalistycznym im. Jana Pawła II, prof. w Klinice Chorób Serca i Naczyń UJ CM
Amyloidoza jest chorobą, w której dochodzi do odkładania się nierozpuszczalnych włókien amyloidu w przestrzeni pozakomórkowej tkanek. Prowadzi to do postępującej niewydolności narządów i w konsekwencji do śmierci. Wśród najczęstszych rodzajów włókien, które są odkładane w tkankach wyróżniamy dwa: te zbudowane z łańcuchów lekkich immunoglobulin oraz transtyretyny, produkowanej w wątrobie. Zajęcie serca w przebiegu amyloidozy w porównaniu do zajęcia innych narządów jest związane z gorszym rokowaniem. Pacjenci z amyloidozą łańcuchów lekkich (amyloidozą AL), czy też z amyloidozą transtyretynową (ATTR) oraz zajęciem serca prezentują objawy zastoinowej niewydolności serca lub zaburzeń rytmu.
Amyloidoza transtyretynowa serca (ATTR-CM) jest w ostatnich latach coraz częściej diagnozowana, głównie dzięki rozwojowi metod obrazowania i zwiększonej świadomości choroby wśród lekarzy. Wyróżnia się 2 podtypy ATTR-CM, w zależności od obecności mutacji w genie trantyretyny (TTR): typ dziki (wtATTR), w którym nie stwierdza się mutacji, a jest on związany jest z procesem starzenia oraz typ dziedziczny (ATTRv), którego przyczyną jest substytucja jednego z aminokwasów TTR. Dotychczas rozpoznano ponad 130 mutacji TTR. Zmiana aminokwasu prowadzi do niestabilności przestrzennej białka, nadmiernej jego dysoscjacji i w konsekwencji jego odkładania się w postaci amyloidu. To prowadzi do pogrubienia ścian serca przy zachowaniu objętości lewej komory (LK) dając obraz niewydolności rozkurczowej (HFpEF). Z czasem objętość LK również się zmniejsza, co skutkuje niewydolnością serca ze zmniejszoną objętością wyrzutową (HFrEF).
„Dotychczas opisano ponad osiem tysięcy rzadkich chorób, a nowe choroby są regularnie opisywane w literaturze medycznej. Cierpi na nie od 6% do 8% [każdej na świecie] populacji. W ślad za definicją chorób rzadkich zalecaną w Unii Europejskiej schorzenie uznaje się w Polsce za chorobę rzadką, jeśli dotyka ona nie więcej niż 5 na 10 000 osób”. (Źródło: Ministerstwo Zdrowia).
Amyloidoza AA jest spowodowana odkładaniem się w przestrzeni zewnątrzkomórkowej amyloidu, którego prekursorem jest białko surowiczego amyloidu AA. Zaliczane jest ono do białek ostrej fazy, których stężenie w surowicy wzrasta wraz z rozwojem i utrzymywaniem się stanu zapalnego. Typowymi chorobami, których powikłaniem może być amyloidoza AA są przewlekłe stany zapalne o nieznanej przyczynie, choroby autoimmunologiczne, nowotwory oraz przewlekłe infekcje.
O grupie amyloidoz – chorób dotąd w Polsce bardzo rzadko rozpoznawanych – mówi prof. dr hab. n. med. Krzysztof Jamroziak z Kliniki Hematologii, Transplantologii i Chorób Wewnętrznych Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, naukowo zajmujący się głównie zagadnieniami związanymi z podłożem genetycznym i terapią indywidualizowaną nowotworów hematologicznych, w tym plazmocytowych (szpiczaka plazmocytowego, amyloidozy AL i gammapatii monoklonalnej o nieokreślonym znaczeniu MGUS) oraz przewlekłej białaczki limfocytowej. W Polsce dostęp do nowoczesnej diagnostyki i leczenia celowanego wielu z tych chorób jest niestety ograniczony.
28 lutego 2022 r. będziemy obchodzić Dzień Chorób Rzadkich. W Polsce za chorobę rzadką uznaje się taką, która dotyka nie więcej niż 5 na 10 000 osób.
Amyloidoza łańcuchów lekkich (AL) jest rzadką chorobą, w przebiegu której dochodzi do zajęcia licznych narządów, najczęściej nerek, serca i układu nerwowego. Zajęcie serca i rozwijająca się w jego wyniku niewydolność serca znacznie pogarszają rokowanie w chorobie, ponieważ często determinują intensywność leczenia amyloidozy. U większości chorych dochodzi również do pogorszenia jakości życia chorych we wszystkich aspektach, również w pracy zawodowej. W czasopiśmie Patient Related Outcome Measures poświęconym badaniom subiektywnego odbioru chorób, przebiegu leczenia i jego wyników przez pacjentów ukazała się analiza oparta na kwestionariuszach wypełnianych przez chorych na amyloidozę AL z USA w latach 2015-2017.
Amyloidoza łańcuchów lekkich (AL) spowodowana jest poprzez nieprawidłowo sfałdowane łańcuchy lekkie przeciwciał produkowane przez mały klon komórek plazmatycznych. Ich odkładanie się jest toksyczne dla zajętych narządów. Standardowe leczenie obejmuje terapie celujące w nieprawidłowy klon plazmocytów, a jego celem jest szybka oraz głęboka redukcja stężenia wolnych łańcuchów lekkich (FLC) surowicy.
Arytmie przedsionkowe (AA) są częstym powikłaniem amyloidozy serca (CA). AA częściej występują u chorych z nabytą amyloidozą transtyretynową (ATTRwt) niż jej dziedziczną postacią (ATTRv) czy amyloidozą łańcuchów lekkich (AL). U chorych na CA częściej występują zakrzepy wewnątrzsercowe, oceniane w badaniach autopsyjnych nawet na 33% populacji. Ryzyko ich występowania jest największe wśród chorych na AL, nawet pomimo zachowanego rytmu zatokowego i frakcji wyrzutowej lewej komory (EF). Leki z grupy antagonistów wit. K (VKA), jak acenokumarol, kumadyna, fluindion oraz nowe, doustne antykoagulanty (DOAC) – rywaroksaban, apiksaban i dabigatran są szeroko stosowane w zapobieganiu udarom mózgu u chorych z AA, w tym z CA.
Kardiomiopatia w przebiegu amyloidozy transtyretynowej (ATTR-CM) jest spowodowana odkładaniem się włókien amyloidu w sercu. Wyróżnia się postać dziedziczną choroby (ATTRv), u której podłoża leży mutacja w genie transtyretyny (TTR), oraz postać nabytą, związaną z gromadzeniem się prawidłowej transtyretyny (ATTRwt). W obu postaciach mechanizm patogenetyczny polega na dysocjacji natywnej, tetramerycznej postaci TTR do monomerów, które łączą się ze sobą w nierozpuszczalne włókna amyloidu. W postaci dziedzicznej zidentyfikowano ponad 130 mutacji prowadzących do rozwoju choroby. Część z nich wywołuje głównie objawy polineuropatii, inne powodują głównie objawy kardiologiczne.