Początek procesu diagnostycznego u chorych z izolowanym zajęciem serca w przebiegu amyloidozy (CA) zazwyczaj obejmuje wykonanie badania echokardiograficznego i konsultację kardiologiczną.
Ocena odpowiedzi na leczenie chorych na amyloidozę łańcuchów lekkich (amyloidozę AL) opiera się przede wszystkim na odpowiedzi hematologicznej. W dobie nowoczesnych terapii eliminujących nowotworowy klon plazmocytów, zablokowanie produkcji amyloidu nie należy już do rzadkości. Nie bez znaczenia natomiast pozostaje ocena odpowiedzi narządowej na zastosowane leczenie.
Schematy leczenia wykorzystujące bortezomib w skojarzeniu z cyklofosfamidem i deksametazonem (CyBorD) bądź z melfalanem i deksametazonem (BMDex) są obecnie najczęściej stosowane w I linii chorych na amyloidozę łańcuchów lekkich (amyloidozę AL). Dodatkowo w ostatnich latach udowodniono korzystny wpływ wynikający z dodania przeciwciała anty-CD38 – daratumumabu (Dara) do I linii leczenia. Pozwoliło to na uzyskanie znacznie wyższych wskaźników całkowitej odpowiedzi hematologicznej (CR), CyBorD vs. Dara-CyBorD 18% vs. 53% (p<0,001).
Daratumumab okazał się wysoce skuteczny w leczeniu amyloidozy łańcuchów lekkich (AL), ale pacjenci w stadium IIIB według Mayo byli wykluczeni z większości badań klinicznych. Celem cytowanej pracy była ocena skuteczności daratumumabu w skojarzeniu z bortezomibem i deksametazonem (Dara-VD) w III stopniu zaawansowania wg klasyfikacji Mayo 2004 w ramach prospektywnego badania fazy II (identyfikator badania: NCT04474938).
Amyloidoza transtyretynowa (ATTR) jest rzadką, postępującą i śmiertelną chorobą, spowodowaną przez nieprawidłowo sfałdowane białko transtyretyny (TTR), które gromadzi się w postaci złogów amyloidu w wielu tkankach, w tym w sercu, nerwach i przewodzie pokarmowym. Wyróżnia się dwie postacie tej choroby: dziedziczną, w której nieprawidłowa konformacja białka wynika z mutacji genetycznej w genie kodującym TTR oraz nabytą (wild-type) ATTR, która polega na dysocjacji tetramerów TTR do monomerów i ich odkładania w narządach. Postać dziedziczna jest dużo rzadsza niż postać nabyta.
Mierzalna choroba resztkowa (MRD) staje się coraz ważniejszym narzędziem w monitorowaniu chorób układu krwiotwórczego. W niektórych z nich, takich jak szpiczak plazmocytowy, ujemny wynik MRD w trakcie leczenia stanowi korzystny czynnik rokowniczy.
Do najczęściej zajmowanych organów w przebiegu uogólnionej amyloidozy łańcuchów lekkich (amyloidozy AL) należą serce, nerki i wątroba. Nadal nie do końca zbadane pozostają zaburzenia hemostazy u chorych z amyloidozą AL, mimo że nie należą one do rzadkości w tej populacji. W badaniach retrospektywnych raportowano, iż nawet 50% chorych ma stwierdzane nieprawidłowości w czasach krzepnięcia. W wyniku zajęcia wątroby przez złogi amyloidu oraz w konsekwencji nabytego niedoboru czynnika X, u chorych dochodzi często do powikłań krwotocznych. Z kolei białkomocz oraz hipoalbuminemia, częste u chorych z amyloidozą AL, należą do dobrze znanych czynników prozakrzepowych.
1 lipca 2024 r. weszła w życie najnowsza wersja listy leków refundowanych. Dotyczy ona chorych na kardiomiopatię.
Autologiczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych (autoSCT) pozwala na uzyskanie wysokich wskaźników odpowiedzi hematologicznej i poprawy funkcji narządów u chorych z amyloidozą łańcuchów lekkich (amyloidozą AL). Należy jednak pamiętać, że jest to procedura zarezerwowana dla wąskiego grona chorych niskiego ryzyka, którzy stanowią około 20% wszystkich chorych.
Jak twierdzą przedstawiciele Ministerstwa Zdrowia i parlamentarzyści zajmujący się tematyką zdrowotną, choroby rzadkie stały się jednym z priorytetów działań w obszarze ochrony zdrowia w Polsce. Pacjenci z kolei podkreślają, że nie oczekują specjalnego traktowania ani przywilejów, a jedynie takich samych szans, jak inni obywatele. O tym, jak obecnie wygląda sytuacja w obszarze chorób rzadkich w Polsce rozmawiali uczestnicy dyskusji, pt. „Choroby rzadkie a równość w opiece zdrowotnej” podczas konferencji „Szczyt Zdrowie 2024”.
Lipcowy projekt listy leków refundowanych został opublikowany.
Autologiczne przeszczepienie komórek krwiotwórczych (autoSCT) jest nadal uważane jako ważny element leczenia pierwszej linii lub leczenia ratunkowego chorych z amyloidozą łańcuchów lekkich (amyloidozą AL). Wdrożenie tej procedury poprawiło przeżycie w tej grupie chorych. Problemem pozostaje sytuacja, w której chory doświadcza nawrotu po autoSCT, zwłaszcza jeśli jest to nawrót w przeciągu 24 miesięcy od procedury, co zostało opisane jako niekorzystny czynnik rokowniczy w amyloidozie AL.
Podstawowym celem leczenia chorych z amyloidozą łańcuchów lekkich (amyloidozą AL) jest osiągniecie co najmniej bardzo dobrej częściowej odpowiedzi hematologicznej (VGPR). Jej uzyskanie wiąże się z odpowiedzią narządową i poprawą przeżycia.
Amyloidoza łańcuchów lekkich (amyloidoza AL) charakteryzuje się odkładaniem nieprawidłowo sfałdowanych wolnych łańcuchów lekkich immunoglobulin. Jako główną przyczynę śmiertelności chorych wymienia się powikłania sercowe, które wynikają z gromadzenia się amyloidu w sercu.
Uogólniona amyloidoza łańcuchów lekkich (amyloidoza AL) jest chorobą, która wynika z odkładania się w narządach źle uformowanego białka amyloidu. W przypadku tego rodzaju amyloidozy samo białko produkowane jest przez plazmocyty, czyli komórki żyjące w szpiku i produkujące przeciwciała. U chorych na amyloidozę AL dochodzi do nadmiernego rozmnożenia się jednego z rodzajów plazmocytów i produkcję niekompletnych przeciwciał (łańcuchów lekkich przeciwciał). Najczęściej odkładają się one w sercu i nerkach, co prowadzi do niewydolności tych narządów.
Uogólniona amyloidoza łańcuchów lekkich (amyloidoza AL) jest nawracającą dyskrazją plazmocytową. Standardem leczenia w I linii jest schemat oparty na daratumumabie, cyklofosfamidzie, bortezomibie oraz deksametazonie, natomiast w nawrocie opcje terapeutyczne są bardzo ograniczone, szczególnie w przypadku choroby opornej na leki z w/w trzech klas. Zazwyczaj stosowane są schematy wykorzystywane w leczeniu szpiczaka plazmocytowego (MM), choć leczenie powinno być prowadzone ostrożnie z uwagi na częstą dysfunkcję serca i nerek. W poniżej cytowanej pracy autorzy pokazują wyniki leczenia chorych z nawrotową postacią amyloidozy AL z wykorzystaniem belantamabu mafadotin.